Prokalsitonin (PCT), kalsitonin hormonunun öncül proteinidir. Sağlıklı erişkinlerde kandaki düzeyi 0,1 ng/mL'nin altındadır.1 Bakteriyel enfeksiyon ve sepsiste belirgin olarak yükselir.2 Sağlıklı gönüllülere endotoksin verildiğinde PCT yaklaşık 4. saatte ölçülebilir hâle gelmiş ve 6. saatte tepe yapmıştır.3 Yarı ömrü, böbrek işlevi normal hastalarda yaklaşık 30 saattir.4 Antibiyotik kararlarında hafif-orta hastalıkta 0,25 ng/mL, ağır hastalıkta 0,5 ng/mL sınırları kullanılır.5
Bu yazı, PCT immünoassayi geliştiren ya da doğrulayan ekipler içindir. Molekülün bölgelerini, antikor çiftinin bu bölgelere göre seçimini, test formatlarının düşük uçtaki zorluğunu, kalibratörün izlenebilirliğini ve kalsitonin ailesiyle çapraz tepkimeyi ele alır.
N-PCT, kalsitonin ve katakalsin bölgeleri
PCT, preprokalsitonin olarak sentezlenir.6 Molekül üç bölümden oluşur: N-uçtaki N-PCT bölgesi, ortadaki kalsitonin bölgesi ve C-uçtaki katakalsin bölgesi. Sandviç testler bu bölümleri ayrı epitoplar olarak kullanır.7
Dolaşımdaki PCT'nin önemli bir kısmı tam boy değildir. Sepsisli hastaların serumundan saflaştırılan PCT'de N-uçtaki ilk iki aminoasit (Ala-Pro) eksik bulunmuştur. Bu PCT 114 aminoasitten oluşur ve ölçülen kütlesi 12.640 Da'dır.8 Bu kesimi dipeptidil peptidaz IV (DPP-IV) yapar.9 Tam boy (1-116) ve kesilmiş (3-116) biçimler ayrı ayrı ölçüldüğünde, ikisinin kanda farklı bir zaman seyri izlediği görülmüştür.10
Bölgeye göre antikor çifti
Yaygın sandviç tasarımında iki monoklonal antikor kullanılır: Biri kalsitonin, öteki katakalsin bölümüne bağlanır.7 Bu iki bölüm N-uçtan uzak olduğu için, böyle bir çiftin 1-116 ve 3-116 biçimlerini birlikte ölçmesi beklenir. N-uç bölgeyi hedefleyen antikorlarla ise iki biçim birbirinden ayrı ölçülebilir.10
Rekombinant antijende bu yüzden hangi biçimin üretildiği belgelenmelidir: tam boy 1-116 mı, kesilmiş 3-116 mı, N-uçta ek bir metiyonin var mı? PCT için önerilen aday referans yöntem, birincil kalibratör olarak rekombinant Met-PCT(3-116) kullanır.11
- Antikor çiftinin 1-116 ve 3-116 biçimlerine verdiği yanıt ayrı ayrı ölçülür.
- Antikorların epitopları bilinirse, çiftin iki ayrı bölgeye bağlandığı ve birbiriyle yarışmadığı baştan gösterilmiş olur.
Test formatları ve düşük aralık
Antibiyotik kararlarında kullanılan sınırlar düşük bir aralıkta toplanır: Solunum yolu enfeksiyonlarında 0,25 (0,1) ng/mL, sepsiste 0,5 ng/mL.12 Format ne olursa olsun, asıl zorluk bu aralıkta düşük belirsizlikle ölçmektir. Laboratuvar analizörlerinde çalışan kemilüminesans testler, hasta başı lateral akış testleri ve türbidimetrik testler bu aralığa farklı antikor, işaretleyici ve numune hacmiyle yaklaşır.
Hasta başında kullanılan dört PCT testinin karşılaştırıldığı bir çalışmada yalnız bir test, etiketinde belirtilen tekrarlanabilirliği sağlamıştır. Tam kanda varyasyon katsayıları plazmadakinden genellikle yüksek bulunmuştur.13 Karşılaştırma çalışmaları ve dış kalite değerlendirme programları da PCT ölçümleri arasındaki uyumun yetersiz olduğunu göstermektedir.14
- Doğrulamada belirsizlik, özellikle 0,1, 0,25 ve 0,5 ng/mL sınırlarının çevresinde ölçülür.
- Bir formatta elde edilen sonuç başka bir formata doğrudan aktarılmaz. Yöntem karşılaştırması her format ve numune tipi (tam kan, plazma, serum) için ayrı yapılır.13
Kalibratör ve SI izlenebilirliği
PCT için henüz sertifikalı bir referans malzemesi ve SI birimlerine izlenebilir bir referans ölçüm prosedürü yoktur. IFCC'nin PCT standardizasyon çalışma grubu bunları geliştirmektedir.15
Bu boşluk için önerilen aday referans yöntem, yüksek çözünürlüklü kütle spektrometrisine dayanır ve birincil kalibratör olarak karakterize edilmiş bir rekombinant PCT kullanır. Rekombinant proteinin miktarı, safsızlıklara göre düzeltilmiş aminoasit analiziyle belirlenir; SI izlenebilirliği de bu yolla kurulur. Yöntemin amacı ikincil sertifikalı referans malzemelerine değer atamaktır.11
Ticari testlerin kalibratörleri de rekombinant PCT üzerine kurulabilir. İlk onaylanan PCT testlerinden birinin standartları rekombinant tam boy insan PCT'siyle kalibre edilmiş, kimliği ve saflığı N-uç dizileme ve kütle analiziyle doğrulanmıştır.7
- Kimlik: Antijenin dizisi ve kütlesi, N-uç dizileme ve kütle spektrometrisiyle doğrulanır.7
- Miktar: Kalibratörün derişimi, aminoasit analizi gibi immünoassayden bağımsız bir yöntemle belirlenir.11
- Komütabilite: Referans malzemenin hasta numunesi gibi davranıp davranmadığı her test için ayrıca sınanır; dış kalite programlarında komütabilite farkları sonuçların karşılaştırılmasını zorlaştırmıştır.14
AriVerity'nin PCT antijeni E. coli'de üretilir. Saflık ve immünoreaktivite değerleri her parti için analiz sertifikasında verilir.
Kalsitonin ailesiyle çapraz tepkime
PCT, kalsitonin ve CGRP gibi yapısal olarak yakın peptitleri içeren bir ailenin üyesidir. Bir PCT testinin özgüllük çalışmasında kalsitonin, katakalsin, alfa ve beta CGRP ile somon ve yılan balığı kalsitonininin test sonucunu etkilemediği bildirilmiştir.7
Medüller tiroid karsinomunda ise PCT tümör kaynaklı olarak yükselir. Bu bir çapraz tepkime değil, gerçek bir yükselmedir. 835 kişilik bir çalışmada PCT, bu hastalığın tanısında %91 duyarlılık ve %96 özgüllük göstermiştir.16
Rekombinant PCT antijeni
Teknik özellikleri, belgeleri ve uygulama alanlarını ürün sayfasında bulabilirsiniz. Kendi testinizde denemek için numune isteyin.
Kaynaklar
- Meisner M. Update on procalcitonin measurements. Ann Lab Med. 2014;34(4):263–273. doi:10.3343/alm.2014.34.4.263
- Assicot M, Gendrel D, Carsin H, et al. High serum procalcitonin concentrations in patients with sepsis and infection. Lancet. 1993;341(8844):515–518. doi:10.1016/0140-6736(93)90277-N
- Dandona P, Nix D, Wilson MF, et al. Procalcitonin increase after endotoxin injection in normal subjects. J Clin Endocrinol Metab. 1994;79(6):1605–1608. doi:10.1210/jcem.79.6.7989463
- Meisner M, Lohs T, Huettemann E, et al. The plasma elimination rate and urinary secretion of procalcitonin in patients with normal and impaired renal function. Eur J Anaesthesiol. 2001;18(2):79–87. doi:10.1046/j.0265-0215.2000.00783.x
- Schuetz P, Beishuizen A, Broyles M, et al. Procalcitonin (PCT)-guided antibiotic stewardship: an international experts consensus on optimized clinical use. Clin Chem Lab Med. 2019;57(9):1308–1318. doi:10.1515/cclm-2018-1181
- Le Moullec JM, Jullienne A, Chenais J, et al. The complete sequence of human preprocalcitonin. FEBS Lett. 1984;167(1):93–97. doi:10.1016/0014-5793(84)80839-X
- U.S. Food and Drug Administration. 510(k) substantial equivalence determination decision summary K040887. Silver Spring, MD: FDA; 2005.
- Weglöhner W, Struck J, Fischer-Schulz C, et al. Isolation and characterization of serum procalcitonin from patients with sepsis. Peptides. 2001;22(12):2099–2103. doi:10.1016/S0196-9781(01)00541-1
- Wrenger S, Kähne T, Bohuon C, et al. Amino-terminal truncation of procalcitonin, a marker for systemic bacterial infections, by dipeptidyl peptidase IV (DP IV). FEBS Lett. 2000;466(1):155–159. doi:10.1016/S0014-5793(99)01779-2
- Struck J, Strebelow M, Tietz S, et al. Method for the selective measurement of amino-terminal variants of procalcitonin. Clin Chem. 2009;55(9):1672–1679. doi:10.1373/clinchem.2008.123018
- Huynh HH, Delatour V, Derbez-Morin M, et al. Candidate high-resolution mass spectrometry-based reference method for the quantification of procalcitonin in human serum using a characterized recombinant protein as a primary calibrator. Anal Chem. 2022;94(10):4146–4154. doi:10.1021/acs.analchem.1c03061
- Sager R, Kutz A, Mueller B, Schuetz P. Procalcitonin-guided diagnosis and antibiotic stewardship revisited. BMC Med. 2017;15(1):15. doi:10.1186/s12916-017-0795-7
- Li C, Huang Y, Xu Y. Determining procalcitonin at point-of-care; a method comparison study of four commercial PCT assays. Pract Lab Med. 2021;25:e00214. doi:10.1016/j.plabm.2021.e00214
- Huynh HH, Bœuf A, Pfannkuche J, et al. Harmonization status of procalcitonin measurements: what do comparison studies and EQA schemes tell us? Clin Chem Lab Med. 2021;59(10):1610–1622. doi:10.1515/cclm-2021-0566
- Huynh HH, Bœuf A, Vinh J, et al. Evaluation of the necessity and the feasibility of the standardization of procalcitonin measurements: activities of IFCC WG-PCT with involvement of all stakeholders. Clin Chim Acta. 2021;515:111–121. doi:10.1016/j.cca.2021.01.004
- Algeciras-Schimnich A, Preissner CM, Theobald JP, et al. Procalcitonin: a marker for the diagnosis and follow-up of patients with medullary thyroid carcinoma. J Clin Endocrinol Metab. 2009;94(3):861–868. doi:10.1210/jc.2008-1862
