Paratiroid hormonu (PTH), paratiroid bezinden salgılanan 84 aminoasitlik bir peptittir.1 Bütün molekülün kandaki ömrü çok kısadır: Ameliyat sırasında yapılan ölçümlerde medyan yarı ömür yaklaşık 3 dakika bulunmuştur.2 Kanda bütün molekülün yanında çok sayıda C-uç fragman da bulunur ve bunlar dolaşımdaki PTH'nin çoğunu oluşturur.3 PTH ölçümü kalsiyum metabolizması bozukluklarında ve kronik böbrek hastalığında kullanılır. Diyaliz hastalarında kılavuz, PTH'nin kullanılan testin üst normal sınırının yaklaşık 2–9 katında tutulmasını önerir.4
Bu yazı, PTH immünoassayi geliştiren ya da doğrulayan ekipler içindir. Bütün molekülle fragmanlar arasındaki farkı, test nesillerini, oksidasyonun ölçüme etkisini, kalibratörü ve sulandırmayı ele alır.
1-84 ve fragmanlar
Böbrek yetmezliğinde 1-84 olmayan bir PTH biçimi birikir ve iki bölgeli intakt PTH testleri bu biçimi de ölçer.5 Üremik numunelerde bu biçim, ölçülen immünoreaktivitenin %40–60'ını oluşturabilir.6 Bu fragmanlardan 7-84 PTH'nin biyolojik olarak etkisiz olduğu, hatta kemikte 1-84'e karşıt etki gösterdiği bildirilmiştir.7
Antijen açısından bunun anlamı açıktır: Testin ölçmek istediği madde bütün molekül, yani 1-84'tür. Fragmanlar ise testin hangi epitopları kullandığına göre ölçüme girer ya da girmez. Kalibratördeki antijenin de bütün molekül olması ve fragman içermemesi gerekir.
Test nesilleri
Bugün yaygın kullanılan iki bölgeli intakt PTH testlerinin çoğu, 1-84 olmayan fragmanlarla çapraz tepkime verir.6 Bütün molekülü hedefleyen sonraki nesil testler ise N-uç bölgeyi tanıyan bir antikor kullanır ve 7-84 fragmanını ölçmez.8
Sonuçta testler arasındaki fark beş kata kadar çıkabilir.9 Kılavuzun hedef aralığı bu yüzden sabit bir değer olarak değil, kullanılan testin üst normal sınırının katları olarak verilir. Aynı kılavuz laboratuvarların kullandıkları yöntemi, numune tipini ve bunlardaki değişiklikleri klinisyene bildirmesini ister.4
- Antikor çiftinin 7-84 fragmanına verdiği yanıt, fragman eklenmiş numunelerle ölçülür. Böylece testin intakt test gibi mi, bütün molekül testi gibi mi davrandığı belgelenir.
- Böbrek yetmezliği olan hastaların numuneleri yöntem karşılaştırmasında ayrı bir grup olarak değerlendirilir; fragman birikimi en çok bu grupta sonucu etkiler.5
Oksidasyonun yarattığı yanlılık
PTH, 8. ve 18. konumdaki metiyoninlerden oksitlenebilir. Oksitlenmiş PTH, reseptörde cAMP yanıtı oluşturmaz. Diyaliz hastalarıyla yapılan bir çalışmada bazı hastalarda geleneksel yöntemle ölçülen PTH'nin yalnızca %7'si oksitlenmemiş bulunmuştur. Bugünkü testler oksitlenmiş ve oksitlenmemiş PTH'yi birbirinden ayırmaz.10
Oksidasyonun yeri de önemlidir: Rekombinant insan PTH'siyle yapılan bir çalışmada 8. metiyoninin oksidasyonu biyolojik etkinliği 18. metiyoninin oksidasyonundan daha çok azaltmıştır.11 Oksidasyonun klinik anlamı ise hâlâ tartışılmaktadır.12
Kalibratör için bunun anlamı şudur: Rekombinant PTH de oksitlenebilir.11 Kalibratördeki 1-84'ün ne kadarının oksitlenmiş olduğu bilinmezse, testin oksitlenmiş biçime duyarlılığı fark edilmeden kalibrasyona girer.
- Antijen partisinde oksitlenmiş biçimlerin oranı, bütün molekülü oksitlenmiş biçimlerden ayırabilen bir yöntemle (örneğin sıvı kromatografisi ve kütle spektrometrisi) izlenir.13
- Antikor çiftinin oksitlenmiş PTH'ye verdiği yanıt ayrıca ölçülür.
Kalibratör, matriks ve sulandırma
PTH 1-84 için Dünya Sağlık Örgütü'nün 1. Uluslararası Standardı, NIBSC'nin 95/646 kodlu preparatıdır. Bu standardın kendisi de rekombinant insan PTH 1-84'tür. Her ampul 100 µg PTH 1-84 içerir ve standart 2009'da kabul edilmiştir.14
Beş immünoassayin bu standart ve kütle spektrometrisiyle yeniden kalibre edildiği bir çalışmada testler arası değişkenlik azalmıştır.15 Antikor kullanmayan bir LC-MS/MS yöntemi de 1-84 PTH için aday referans ölçüm prosedürü olarak doğrulanmıştır.16
Ticari 1-84 PTH preparatlarının uluslararası standartla karşılaştırıldığı bir çalışmada bazı preparatların gerçek içeriği etiketteki değerin iki katı çıkmıştır.13 Bu, antijen derişiminin immünoassayden bağımsız bir yöntemle belirlenmesinin önemini gösterir.
- Sulandırma: Uluslararası standardın kullanım talimatı PBS, serum fizyolojik ve çoğu test tamponunu uygun bulur. Yüksek oranda sulandırmada, yüzeye tutunmayı azaltmak için %0,05–0,1 protein (HSA ya da BSA) eklenmesini önerir.14
- Çözme ve saklama: Aynı talimat ampulün suyla çözülmesini önermez. Tekrarlanan dondurup çözme immünoreaktivite kaybına yol açabildiği için her test için yeni ampul kullanılır.14
- Numune tipi: PTH, EDTA'lı tam kanda en az 24 saat kararlıdır. Serumda 2 saat, pıhtılaşmış kanda 3 saat sonra kayıp görülür; bu yüzden EDTA'lı tüp önerilir.17 Kalibratör matriksi ve doğrulama numuneleri hedeflenen numune tipine göre seçilir.
AriVerity'nin PTH antijeni E. coli'de üretilir. Saflık ve immünoreaktivite değerleri her parti için analiz sertifikasında verilir.
Doğrulama notları
- Kalibratör değerleri, uluslararası standart 95/646 ile karşılaştırılarak belgelenir.14
- Kılavuz, tedavi kararlarının tek bir değere değil değerlerin eğilimine dayanmasını önerir.4 Bu yüzden aynı hastadaki ardışık ölçümlerin tekrarlanabilirliği ayrıca değerlendirilir.
- Yöntem karşılaştırmasında 7-84 fragmanı, oksidasyon ve numune tipi ayrı başlıklar olarak raporlanır.9
Rekombinant PTH antijeni
Teknik özellikleri, belgeleri ve uygulama alanlarını ürün sayfasında bulabilirsiniz. Kendi testinizde denemek için numune isteyin.
Kaynaklar
- UniProt Consortium. Parathyroid hormone (PTH_HUMAN), Homo sapiens. UniProtKB P01270. https://www.uniprot.org/uniprotkb/P01270
- Leiker AJ, Yen TW, Eastwood DC, et al. Factors that influence parathyroid hormone half-life: determining if new intraoperative criteria are needed. JAMA Surg. 2013;148(7):602–606. doi:10.1001/jamasurg.2013.104
- Divieti P, Geller AI, Suliman G, et al. Receptors specific for the carboxyl-terminal region of parathyroid hormone on bone-derived cells: determinants of ligand binding and bioactivity. Endocrinology. 2005;146(4):1863–1870. doi:10.1210/en.2004-1262
- Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD-MBD Update Work Group. KDIGO 2017 clinical practice guideline update for the diagnosis, evaluation, prevention, and treatment of chronic kidney disease–mineral and bone disorder (CKD-MBD). Kidney Int Suppl. 2017;7(1):1–59. doi:10.1016/j.kisu.2017.04.001
- Brossard JH, Cloutier M, Roy L, et al. Accumulation of a non-(1-84) molecular form of parathyroid hormone (PTH) detected by intact PTH assay in renal failure: importance in the interpretation of PTH values. J Clin Endocrinol Metab. 1996;81(11):3923–3929. doi:10.1210/jcem.81.11.8923839
- Lepage R, Roy L, Brossard JH, et al. A non-(1-84) circulating parathyroid hormone (PTH) fragment interferes significantly with intact PTH commercial assay measurements in uremic samples. Clin Chem. 1998;44(4):805–809.
- Slatopolsky E, Finch J, Clay P, et al. A novel mechanism for skeletal resistance in uremia. Kidney Int. 2000;58(2):753–761. doi:10.1046/j.1523-1755.2000.00222.x
- Gao P, Scheibel S, D'Amour P, et al. Development of a novel immunoradiometric assay exclusively for biologically active whole parathyroid hormone 1-84: implications for improvement of accurate assessment of parathyroid function. J Bone Miner Res. 2001;16(4):605–614. doi:10.1359/jbmr.2001.16.4.605
- Sturgeon CM, Sprague S, Almond A, et al. Perspective and priorities for improvement of parathyroid hormone (PTH) measurement: a view from the IFCC Working Group for PTH. Clin Chim Acta. 2017;467:42–47. doi:10.1016/j.cca.2016.10.016
- Hocher B, Armbruster FP, Stoeva S, et al. Measuring parathyroid hormone (PTH) in patients with oxidative stress: do we need a fourth generation parathyroid hormone assay? PLoS One. 2012;7(7):e40242. doi:10.1371/journal.pone.0040242
- Nabuchi Y, Fujiwara E, Ueno K, et al. Oxidation of recombinant human parathyroid hormone: effect of oxidized position on the biological activity. Pharm Res. 1995;12(12):2049–2052. doi:10.1023/A:1016281031373
- Evenepoel P, Bover J, Ureña Torres P. Parathyroid hormone metabolism and signaling in health and chronic kidney disease. Kidney Int. 2016;90(6):1184–1190. doi:10.1016/j.kint.2016.06.041
- Nyssen L, Fillet M, Cavalier E, et al. Qualitative and quantitative comparison of different commercially available 1-84 parathyroid hormone proteins to the WHO international standard 95/646 using orthogonal methods. J Pharm Biomed Anal. 2022;219:114942. doi:10.1016/j.jpba.2022.114942
- National Institute for Biological Standards and Control. WHO International Standard: Parathyroid Hormone 1-84, human, recombinant. NIBSC code 95/646. Instructions for use. Potters Bar: NIBSC; 2010.
- Cavalier E, Farré-Segura J, Lukas P, et al. Unveiling a new era with liquid chromatography coupled with mass spectrometry to enhance parathyroid hormone measurement in patients with chronic kidney disease. Kidney Int. 2024;105(2):338–346. doi:10.1016/j.kint.2023.09.033
- Farré-Segura J, Le Goff C, Lukas P, et al. Validation of an LC-MS/MS method using solid-phase extraction for the quantification of 1-84 parathyroid hormone: toward a candidate reference measurement procedure. Clin Chem. 2022;68(11):1399–1409. doi:10.1093/clinchem/hvac135
- Hanon EA, Sturgeon CM, Lamb EJ. Sampling and storage conditions influencing the measurement of parathyroid hormone in blood samples: a systematic review. Clin Chem Lab Med. 2013;51(10):1925–1941. doi:10.1515/cclm-2013-0315
